Fibrinli Pnömonili Oğlaklarda Mycoplasma Arginini ve Mannheimia Haemolytica Enfeksiyonu

Bu çalışmanın amacı, solunum sistemi hastalığı belirtisi gösteren oğlaklardaki etiyolojiyi ortaya koymaktır. Bingöl ilindeki ölen oğlaklardan alınan örnekler çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Ölen oğlakların nekropsileri Bingöl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı'nda gerçekleştirilmiştir. Histopatolojik incelemede fibrinli pnömoni bulguları gözlenmiştir. Ayrıca alınan kan, mide içeriği, bağırsak, böbrek, akciğer ve karaciğer parçaları laboratuvarda incelenmiştir. Bu örneklerde akciğer, böbrek ve karaciğer dokusunda mikoplazma pozitif saptanırken, Mannheimia haemolytica sadece akciğerlerde saptanmıştır. Mikoplazma tespit edildikten sonra sekanslama yaptırılmış ve etkenin DNA dizilimleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, bildirilen araştırmada solunum sistemi hastalığının nedeni olarak Mycoplasma arginini ve Mannheimia haemolytica saptanmıştır.

The aim of this study was to determine the etiology in the kids showing signs of respiratory disease. The samples taken from the kids died in Bingol province were the material of the study. The necropsies of dead kids was held in Bingol University, Faculty of Veterinary Medicine, Department of Pathology. Fibrinous pneumonia findings were observed in the histopathological examination. At the same time, blood, stomach contents, intestine, kidney, lung and liver samples were taken and examined in the laboratory. Lung, kidney and liver tissue samples were found Mycoplasma positive, but Mannheimia haemolytica was observed only in the lung. After detecting Mycoplasma, DNA sequences were analyzed. Consequently, Mycoplasma arginini and Mannheimia haemolytica were determined as causative agent of respiratory disease in this case.

Giriş

Küçük ruminantların sağlık problemleri arasında mikoplazmaların tek başına veya diğer etkenlerle beraber neden oldukları pnömoni/plöropnömoni olayları önemli yer tutmaktadır. Yetiştirme yapılan işletmenin fiziki şartları, alınan koruyucu tedbirler, bakım ve besleme şartları ile çevresel faktörlere bağlı olarak kuzu ve oğlaklardaki pnömonilere bağlı değişik oranlarda ölüm vakalarıyla karşılaşılabilmektedir. Bu tür olaylara dünyanın birçok bölgesinde rastlanılmakta, morbidite ve mortalite oldukça yüksek seyretmektedir[1-3]. Mikoplazmal enfeksiyonlar özellikle zayıflama sonucu karkas ağırlığının düşük olması ve infertilite yanında koyun ve keçilerdeki pnömoni olaylarına yol açarak önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Mikoplazmaların koyun ve keçilerde plöropnömoniyi uyardıkları bilinmektedir[4,5]. Keçilerde mikoplazmal pnömonilerin etiyolojik ajanları arasında Mycoplasma mycoides subsp. mcoides LC, M. mycoidessubsp. capri, M. capricolum subsp. capricolum, M.capricolum subsp. capripneumoniae, M. arginini, M. bovis, M. agalctiae ve M. ovipneumoniae gibi etkenler yer almaktadır[6-9].

M. arginini koyun ve keçilerde değişik organ ve bölgelerden izole edilebilen bir türdür[10]. Bu etken genellikle keçilerin üst solunum yollarından izole edilebilen mikoplazmalar arasında olup pnömonili keçilerin akciğerlerinden de izole edilebilirler[11,12].

Bu çalışmanın amacı, solunum sistemi hastalığı belirtisi gösteren ve ölüm şikayetiyle kliniğe getirilen yeni doğmuş oğlaklardaki etiyolojiyi ortaya koymaktı.

Gereç ve Yöntem

Çalışmanın materyalini Bingöl merkeze bağlı Kurtuluş köyünde sağlıksız bir ortamda bakım beslemesi yapılan 126 başlık bir keçi sürüsündeki, doğan 92 oğlaktan ölüm olaylarının şekillendiği 43 vaka oluşturmuştur. Doğum öncesi ve sonrası keçilere herhangi bir aşılamanın yapılmadığı bilgisi alınmıştır. Ölen oğlaklar 3-8 günlük yaşta olup, oğlakların annelerinde herhangi bir hastalık bulgusuna rastlanılmamış, oğlaklarla ilgili olarak başlıca şiddetli solunum güçlüğü ve öksürük şikayeti alınmıştır.

Ölen oğlakların nekropsileri Bingöl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı'nda gerçekleştirilmiştir. Nekropsileri yapılan oğlaklardan örnekler alınarak bir kısmı histopatolojik inceleme amacıyla %10'luk nötral tamponlu formalin içerisine bırakılmıştır. Bu örneklere bilinen rutin histopatolojik teknikler uygulanarak parafin bloklar hazırlanmış, rotary mikrotomda 5 mikron kalınlığında parafin kesitler alınarak hematoksilen–eosin (HxE) ile boyanmış ve ışık mikroskobunda histopatolojik değerlendirilmeleri yapılmıştır. Ayrıca hemen hemen tamamı aynı semptomu göstererek ölen oğlakların 5 tanesinden alınan kan, mide içeriği, bağırsak, böbrek, akciğer ve karaciğer parçaları uygun şartlarda Ankara'da bulunan özel “Sekans Hayvan Sağlığı” laboratuvarına gönderilmiş ve analizleri yaptırılmıştır. Bu örneklerde PCR kullanılarak incelemeler yapılmış olup 5 vakanın 1'inde böbrek ve karaciğer dokusunda mikoplazma pozitif saptanırken, 5 vakanın hepsinde akciğer dokusunda hem pastörellaya (Mannheimia haemolytica) hem de mikoplazmaya rastlanılmıştır. Bu laboratuvarda tespit edilen mikoplazmalar daha sonra Orta Doğu Üniversitesine gönderilerek sekanslamaları yaptırılmış ve etkenin DNA dizilimleri belirlenmiştir.

Bulgular

Ölü olarak otopsiye getirilen ve yaşları 3-8 gün arasında değişen oğlaklarda yapılan sistemik nekropside; göğüs boşluğu açıldığında göğüs boşluğu ve perikard kesesinde yaklaşık 50 mL sarımsı renkte sıvı tespit edilmiştir. Kranyal akciğer loblarının göğüs kafesine yapıştığı, beyaz renkli, jöle kıvamında fibrinöz bir eksudat ile kaplı ve buzlu cam görünümünde olduğu belirlenmiştir. Özellikle kranyal lobların kırmızı kahverengimsi renkte, karaciğer kıvamında, ödemli, şişkin ve interlobuler septumların belirgin şekilde genişlediği, alacalı mermer görünümünde olduğu belirlenmiştir (Şekil 1A). Mikroskobik olarak birçok lobu içerisine alan fibrinli bir yangının varlığı dikkati çekmiştir. Bazı lobullerde interalveolar septumlardaki kapillar damarlarda şiddetli hiperemi, bronşiol ve alveol lümenlerinde pembe renkli eksudasyon ile az sayıda nötrofil lökosit infiltrasyonu gözlenmiştir (Şekil 1B). Bir kısım lobüllerde ise alveol lümenlerinde yaygın fibrin ağları, nötrofil lökositler ile az sayıda makrofajların bulunduğu tespit edilmiştir. Histopatolojik olarak akciğer lobunun birçok bölümünde alveollerin nötrofil lökositler ile dolu olduğu, bronş ve bronşiollerde ise fibrinosellüler bir eksudatın varlığı dikkati çekmiştir (Şekil 1C). İnteralveolar, perivasküler ve peribronşiyal alanların fibrinden zengin bir ödem sıvısı ile genişlediği, lenf damarlarında dilatasyon ve trombozların şekillendiği (Şekil 1D) ve fibrozis nedeniyle de pleurada kalınlaşmaların varlığı mikroskobik olarak dikkati çekmiştir.

Ankara'da bulunan özel “Sekans Hayvan Sağlığı” laboratuvarında etkenlerin belirlenmesi amacıyla DNA extraksyonu yapılmış ve daha sonra çıkan ürün sekanslamaya gönderilmiş ve tür tayini yapılmıştır. 16 S rRNA dizisine göre mikroorganizmanın %99 oranında M. arginini olduğu tespit edilmiştir. M. arginini'ye ait dizi analizi Şekil 2'de gösterilmektedir.

Tartışma

Klinik mikoplazmozisin patognomonik semptomu olmadığından ve genellikle de semptomlar klinik olarak önemli diğer enfeksiyonlara benzerlik gösterdiğinden dolayı keçilerin akut mikoplazmal enfeksiyonları hekimler tarafından yanlış yorumlanabilmektedir[13].

Mikoplazmalar genel olarak diğer bakterilerle veya tek başlarına kuzu ve oğlaklarda pnömonilere neden olabilmektedir. Oğlaklar mikoplazmal pnömonilere karşı kuzulardan daha duyarlıdırlar[5,7].

M. arginini'nin küçük ruminantlarda solunum sistemi hastalıklarının şiddetini etkileyebilen türler olduğu bazı yayınlarda öne sürülmüş olsa da, deneysel ve epidemiyolojik çalışmalarda henüz patojenitesi tam belirlenememiştir[14-16]. M. arginini'ye immun yanıt çabuk oluşur ve mikoplazmaları solunum yollarından temizler[17]. Mevcut çalışmada etkene akciğerlerde rastlanılması muhtemel erken yaştaki bu oğlaklarda henüz immun yanıtın tam gelişmemiş olmasıyla açıklanabilir.

Pnömoni nedeniyle ölen keçilerin akciğer dokularında M. arginini izole edilmesine rağmen[18], etkenin hastalıktaki önemi belirlenememiştir. Bu organizmanın genel olarak solunum yolları için primer bir patojen olmadığı düşünülmektedir[19-21]. Genel olarak M. arginini, enfeksiyonu izleyerek oluşan yangısal yanıtın sonucu olarak elimine edilmektedir[22]. Her ne kadar bu etken erken dönemde elimine edilse de, bu enfeksiyonun akciğerlerde ilk lezyon oluşumunu uyardığı ve Pasteurella gibi etkenlerin akciğerlere yerleşmesine imkan sağladığı düşünülmektedir[23]. Bununla beraber M. arginini ile deneysel olarak intratrakeal[19], deri altı[20] veya kas içi[21] yollarla yapılan inokulasyonlarda solunum hastalığı geliştirilememiş ve bu nedenle de keçiler için patojen olmadığı düşünülmüştür.

Yapılan bir deneysel çalışmada, M. arginini ve Pasteurella haemolytica ile beraber oluşturulan enfeksiyonda tipik pnömonik pastörellozistekine benzer şiddetli ve yoğun lezyonlara rastlanılmıştır. Bu çalışmada enfeksiyonun süresi uzadıkça lezyonların genişliğinin de artmış olduğu belirlenmiştir[22]. Yine bu çalışmada M. arginini'nin keçilerin akciğerinde sadece hafif lezyonlara neden olduğu ve önemli lezyon oluşturmadıkları saptanmıştır.

Bir yayında[24] M. ovipneumoniae, M. arginini, Mannheimia haemolytica ve Pasteurella multocida ile enfekte keçilerin oğlaklarında şiddetli solunum hastalığı salgını bildirilmiştir.

Mevcut bildirimdeki oğlaklarda etiyolojik olarak M. arginini ve Mannheimia haemolytica bir arada tespit edilmiştir. Pnömonilerin bakteriyel etkenleri arasında ilk sırada yer alan Mannheimia haemolytica genellikle 12 haftalıktan küçük kuzu ve oğlaklarda septisemik formda seyreder ve genellikle de solunum belirtileri bu formda çok dikkati çekmez. Pnömoni belirtileri daha çok yaşı büyük hayvanlarda dikkat çekicidir. M. arginini ve Mannheimia haemolytica'nın bir arada olmasının oğlaklarda şiddetli solunum belirtilerine neden olduğu düşünülmektedir.

Diğer türlerde olduğu gibi gebe keçilerin de gebeliğin son dönemlerinde pnömoniye neden olabilen etkenlere karşı aşılanmaları ile kolostrumda spesifik antikorların miktarı artırılabilir. Böylece oğlaklar doğumdan sonraki 6-8 hafta süresince pnömonilerden korunmuş olurlar. Mevcut bildirimde ölen oğlakların annelerine bu amaçla herhangi bir aşılamanın yapılmadığı bilgisi alınmış ve bu nedenle de 3-8 günlük ve pasif korunması olmadığı düşünülen oğlaklarda solunum hastalığının şiddetli olarak geliştiği düşünülmüştür.

Keçilerin bulaşıcı plöropnömonilerinde enfekte akciğerlerin histopatolojik incelemesinde, sıklıkla akut serofibrinözden fibrino nekrotik plöropnömonilere, alveol boşluklarında, bronşiollerde, interstisyel septumda ve subplöral destek dokuda başlıca polimorf nükleer nötrofillere ve yangısal hücrelere rastlanabilir[25,26]. Bu araştırmada histopatolojik akciğer bulguları olarak, yukarıda bildirimi yapılan araştırmalardaki akciğer bulguları ile benzer şekilde fibrinli pnömoni bulguları gözlenmiştir.

Sonuç olarak, oğlaklar için M. arginini her ne kadar solunum sisteminin önemli bir patojeni olarak görülmese de, immun sistemi gelişmemiş ve pasif korunması olmayan oğlaklarda bakteriyel etkenlerle beraber önemli kayıplara neden olabilen solunum sistemi hastalığına yol açabileceği saptanmıştır. Klasik pastörelloziste Mannheimia haemolytica'nın bu yaş grubu oğlaklarda septisemik seyrettiği ve klasik pnömoni bulgularına neden olmadığı düşünüldüğünde ise bu bulguların oluşumunda M. arginini'nin etkisi ortaya çıkmaktadır. Sahada özellikle oğlaklarda bu yaş grubunda karşılaşılan solunum problemlerinde gerekli tedbirler alınırken mikoplazmal etkenlerin de dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

References

1. Nicholas RAJ. Improvements in the diagnosis and control of disease of small ruminants caused by Mycoplasmas. Small Anim Res 2002; 45: 145-149.
2. DaMassa AJ, Brooks DL, Holmberg CA, Moe AI. Caprine mycoplasmosis: An outbreak of mastitis and arthritis requiring the destruction of 700 goats. Vet Rec 1987; 120: 409-413.
3. Hernandez L, Lopez J, St-Jacques M, et al. Mycoplasma mycoides subsp. capri associated with goat respiratory disease and high flock mortality. Can Vet J 2006; 47: 366-369.
4. Thiacourt, F, Bolske G. Contagious caprine pleuropneumonia and other pulmonary mycoplasmosis of sheep and goats. Rev Sci Tech 1996; 15: 1397-1414.
5. Kumar P, Roy A, Bhanderi BB, Pal BC. Isolation, identification and molecular characterization of Mycoplasma isolates from goats of Gujarat State, India. Vet Arhiv 2011; 81: 443-458.
6. McMartin DA, MacOwan KJ, Swift LL. A century of classical contagious caprine pleuropneumonia: From original description to aetiology. Br Vet J 1980; 136: 507-515.
7. Nicholas R, Ayling R, McAuliffe L. Respiratory diseases of small ruminants. In: Nicholas R, Ayling R, Mcauliffe L. (Editords). Mycoplasma Diseases of Ruminants. Wallingford, UK: CABI, 2008: 171-179.
8. Ikheloa JO, Ajuwape ATP, Adetosoye AI. Biochemical characterization and serological identification of Mycoplasmas, isolated from pneumonic lungs of goats slaughtered in abattoirsin Northern Nigeria. Small Rumin Res 2004; 52: 93-97.
9. Adehan RK, Ajuwape ATP, Adetosoyr AI, Alaka OO. Characterization of Mycoplasmas isolated from pneumonic lungs of sheep and goats. Small Rumin Res 2006; 63: 44-49.
10. Jones GE, Rae AG, Holmes RG, et al. Isolation of exotic mycoplasmas from sheep in England. Vet Rec 1983; 113: 540-545.
11. Al-Aubaidi JM, Taylor WD, Bubash GR, Dardiri AH. Identification and characterization of Mycoplasma arginini from bighorn sheep (Ovis canadensis) and goats. Am J Vet Res 1972; 33: 87-90.
12. Ojo MO. Caprine pneumonia II. Biochemical characterization and serological identification of mycoplasmas. Trop Anim Health Prod 1976; 8: 137-146.
13. DaMassa AJ, Wakenell PS, Brooks DL. Mycoplasmas of goats and sheep. J Vet Diagn Invest 1992; 4: 101-113.
14. Goltz JP, Rosendal S, McCraw BW, Ruhnke HL. Experimental studies on the pathogenicity of Mycoplasma ovipneumoniae and Mycoplasma arginini fort he respiratory tract of goats. Can J Vet Res 1986; 50: 59-67.
15. Stipkovits L, Somogyi M, Asvanyi B, Toth A, Szathmary S. Short communication: Role of Mycoplasma arginini in mastitis caused by Streptococcus dysgalactiae. J Dairy Sci 2013; 96: 1661-1667.
16. Weiser GC, Drew ML, Cassirer EF, Ward AC. Detection of Mycoplasma ovipneumoniae and M. arginini in bighorn sheep using enrichment culture coupled with genus-and species-specific polymerase chain reaction. J Wildl Dis 2012; 48: 449-453.
17. Goltz JP, Rosendal S, McCraw BM, Ruhnke HL. Experimental studies on the pathogenicity of Mycoplasma ovipneumoniae and Mycoplasma arginini for the respiratory tract of goats. Can J Vet Res 1986; 50: 59-67.
18. Sheikh-Omar AR, Mutalib AR. Isolation of Mycoplasma arginini from a goat in Malaysia. Vet Rec 1985; 116: 330-331.
19. Abu Babr MI, El Faki ME, Abdalla SA, Kamal SM. Pathological studies on sheep and goats pneumonia in the Sudan. II. Experimental infection. Bull Anim Health Prod Afr 1981; 29: 85-94.
20. Watson WA, Cottew GS, Erdağ 0, Arısoy F. The pathogenicity of Mycoplasma organisms isolated from sheep and goats in Turkey. J Comp Pathol 1968; 78: 283-291.
21. Barber TL, Yedloutschnig RJ. Mycoplasma infection of goats. Cornell Vet 1970; 60: 297-308.
22. Zamri-Saad M, Azri A, Nurida AB, Sheikh-Omar AR. Experimental respiratory infection of goats with Mycoplasma arginini and Pasteurella haemolytica A2. Pertanika J Trap Agric Sci 1994; 17: 239-242.
23. Buddle BM, Pfeffer A, Cole DJW, Pulford HD, Ralston MJ. Experimental respiratory infection of goats with caprine herpesvirus and Pasteurella haemolytica. N Z Vet J 1990; 38: 22-27.
24. Gonçalves R, Mariano I, Nunez A, et al. Atypical non-progressive pneumonia in goats. Vet J 2010; 183: 219-221.
25. Samiullah S. Contagious caprine pleuropneumonia and its current picture in Pakistan: a review. Vet Med 2013; 58: 389-398.
26. Ojo MO, Obi TU. Respiratory diseases of goat. Trop Vet 1996; 14: 85-99.