Geri

Civcivlerde Bursa Fabriciusun Embriyonik Gelişiminin Morfohistolojik Değerlendirmesi

Cilt 34, Sayı 2

Mart 2020 · Sayfalar 097-101

Civcivlerde Bursa Fabriciusun Embriyonik Gelişiminin Morfohistolojik Değerlendirmesi

Morphohistological Evaluation of Embryonic Development of Bursa Fabricius in Chicks

Fatma ÇOLAKOĞLU1, Muhammet Lütfi SELÇUK2

1Universiy of Karamanoğlu Mehmetbey, Faculty of Health Sciences, Department of Nutriton and Dietetics, Department of Nutritional, Karaman, TURKEY
2Universiy of Karamanoğlu Mehmetbey, Faculty of Health Sciences, Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Department of Orthotics and Prosthetics, Karaman, TURKEY
Anahtar Kelimeler: Bursa fabricius civciv embriyonik gelişim lenfoid organ immün sistem
Keywords: Bursa fabricius chick embryonic development lymphoid organ immun system

Kanatlı hayvanların primer lenfoid organı olan Bursa Fabricius (BF) humoral bağışıklıktan sorumludur. Kanatlılarda, BF’nin embriyonik gelişimini tamamlaması ve hayvanın sağlıklı bir yaşamını sürdürmesi açısından belirli bir olgunluğa ulaşması çok önemlidir. Bu çalışmada, civciv embriyolarında BF gelişimi ve morfometrik ölçümleri araştırılmıştır. BF, inkübasyonun 10, 13, 16 ve 21. günlerinde 24 Babcock beyaz Leghorn civciv embriyosundan alındı. Bu çalışmada ortalama BF ağırlığı 10. günde 0.006±0.001 g iken, bu değer 21. günde 0.037±0.007 g idi. Ortalama kraniyo-kaudal çap belirlenen inkübasyon günlerine göre istatistiksel olarak farklıydı. Bu değer 10. günde 2.39±0.10 mm iken, 21. günde 7.55±0.66 mm idi. Ortalama latero-lateral çap 1.94±0.15 mm ile 4.71±0.96 mm arasında değişirken, ortalama dorso-ventral çap 1.48±0.28 mm ve 2.29±0.42 mm arasındaydı. Histolojik olarak bursal kesitlerde inkübasyonun 10. gününde merkezi bir lümen ve plika gelişimi gözlendi. 13 günlük embriyoların BF’lerinde epitelyal tomurcuklanmalar, iki farklı epitel yapısı ve üç katmanlı duvar tabakasının olduğu bulundu. 21. günde BF’nin histolojik gelişiminin tamamlandığı gözlemlendi. Sonuçta, elde edilen bu veriler BF’nin kümes hayvanlarının sağlıklı yaşamını sürdürmesi açısından önemli bir lenfoid organ olduğu sonucuna varıldı. Ayrıca elde edilen morfometrik ölçümlerin bu organ üzerinde yapılabilecek çalışmalar için referans veriler olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.