RUMİNANTLARIN ERİTROSİT ANTİOKSİDAN ENZİM VE PLAZMA LİPİD PEROKSİDASYON DÜZEYLERİ ÜZERİNE TÜR VE CİNSİYETİN ETKİLERİ*

Bu araştırma, tür ile cinsiyet faktörlerinin ruminantların eritrosit antioksidan enzim aktiviteleri ve plazma lipid peroksidasyon düzeyi üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yapıldı. Araştırmada Elazığ ili ve çevresinde yetiştirilen, klinik ve postmortem muayene sonrası sağlıklı olduğu anlaşılan ruminantların eritrositlerinde serbest radikal metabolizmasında rol alan glutatyon peroksidaz (GSH-Px) ve katalaz (CAT) aktiviteleri ile plazma malondialdehid (MDA) düzeyleri ölçüldü.

Türler arasında ve tür içinde yapılan karşılaştırmalarda söz konusu parametrelere bağlı olarak değişmekle birlikte, tür ve cinsiyetin farklı derecelerde etkili olduğu anlaşıldı. En yüksek eritrosit CAT aktivitesi (96.22±2.16 1x10⁴ U/gHb) sığırlarda, en yüksek plazma MDA düzeyi ise (3.54±0,12 nmol/ml plazma) keçilerde saptandı.

Erkek ve dişiler arasında yapılan karşılaştırmalarda, erkek sığırlarda, eritrosit GSH-Px aktivitesi (54.81±2.93 U/g Hb), dişi sığırlarda ise eritrosit CAT (102.82±2.96 1x104 U/g Hb) aktivitesi daha yüksek bulundu. Özellikle keçi türünün dişilerinde, hem GSH-Px (58.5±2.27 U/g Hb) hem de CAT (78.69±3.98 1x104 U/g Hb) aktivitelerinin erkeklere göre istatistik olarak önemli derecede yüksek olduğu saptandı. Eritrosit CAT (68.71±1.83 1x104 U/g Hb) aktivitesi dişilere göre erkek koyunlarda daha yüksek bulundu.

Türler ve cinsiyetler arasında, antioksidan enzim düzeylerinde meydana gelen farklılığın sorumlusunun, sığır, koyun ve keçilerdeki farklı oksidan hasar mekanizmaları ya da bunlardaki diğer endojen antioksidanların olabileceği kanısına varıldı.

* Bu çalışma, doktora tezinin bir bölümünden özet olup, FÜNAF (Proje No: 259) tarafından desteklenmiştir.

This study was performed to determine the effects of species and sexes on antioxidan enzymes of erytrocyte and lipid peroxidation of plasma in ruminants. In the present study, the activities of glutathione peroxidase (GSH-Px) and catalase (CAT) that play role in the free radical metabolism in erythrocytes, and plasma MDA levels of clinically and postmortem healthy ruminants being bred in Elazığ province were measured.

Compared between species and inside species, it was found that species and sexes of animals have effection on these parameters in different degrees. Cattle had the greatest CAT (96.22±2.16 1x10⁴ U/g Hb) activity, whereas goats had the greatest MDA (3.54±0.12 nmol/plasma) plasma concentration.

In comparison of male and female, erythrocyte activity in cattle was higher in males, whereas erythrocyte CAT activity was found to be greater in females. Female goats had significantly higher GSH-Px and CAT activities. Erythrocyte CAT activity of rams was greater than other sex.

Discrepancy of antioxidant levels between species and sexes may depend on to the differentiation in oxidant damage mechanism of cattles, sheep and goats or existance other endogen antioxidant in these animals.