BİR BUKALEMUNDA PERİORBİTAL HEMATOM OLGUSU VE SAĞALTIMI

Bu olgu sunumunda bir bukalemunun sağ periorbital kısmında gözlenen hematomun sağaltımı ve elde edilen sonuçların tartışılması amaçlanmıştır.

In this case report, the treatment and results of heamatoma of the right periorbita of a chameleon were discussed.

Giriş

Bukalemun, vücut boyu 4-30 cm arasında değişen bir kertenkele türüdür. Gözler teleskop şeklinde olup, ortası delik tek göz kapağı vardır. Gözler birbirinden bağımsız farklı yönlere hareket edebilmektedir [1-3]. Bu özellik kuşkusuz hem av hem de avcı konumunda olan bukalemunların çevreyi değişik açılardan görmeleri için oldukça yararlıdır [4].

Bukalemunlar anatomik yapıları nedeniyle gözlerinde oluşabilecek hastalıklara açık bir durumdadır. Bukalemunlarda periorbital apseler, periorbital yabancı cisimler, konjunktivitis ve göz kuruluğu rapor edilmiştir [5,6].

Bu olgu sunumunda, bir bukalemunda rastlanan periorbital hematomun sağaltımı ve sonuçlarının tanımlanması amaçlanmıştır.

Olgu Sunumu

Olguyu, sağ gözünün periorbital kısmında şişlik bulunan 1 yaşında bir bukalemun oluşturdu. Hayvan, sağ gözünün etrafında yaklaşık 1 hafta önce aniden oluşan bir şişkinlik şikayeti ile kliniğimize getirildi. Palpasyonda şişkinliğin (Şekil 1), yarı katı bir kıvamda olduğu saptandı. Rima palpebrarum’un normal büyüklükte olduğu ancak göz hareketlerinin kısıtlı olarak yapılabildiği gözlendi. Yapılan punksiyonda kanlı bir içerik gözlenmesi sonucu şişkinliğin hematomdan kaynaklandığı saptandı.

Olgunun ilk görünümü.

Punksiyon yapılacak bölge povidone iodine solusyonu ile temizlendi. Hayvana herhangi bir anestezi uygulamadan şişkinliğin en yumuşak ve göz kapağı derisinin en ince olduğu yer punksiyon için seçildi. Yarı katı kıvamda olan hematom dışarıya alındıktan sonra yeni oluşabilecek kanamaları engellemek amacıyla lokal olarak 0.2 ml miktarında %0.1’lik adrenalin verildi. Ayrıca lokal olarak rezolitif pomat (50 HDB U Heparinoid/g, Lasonil, Bayer) uygulamaları yapıldı. Olay aseptik şartlarda gerçekleştirildiği için postoperatif antibiyotik uygulamasına gerek duyulmadı. Bir ay süre ile yapılan kontrollerde herhangi bir komplikasyona rastlanmadı (Şekil 2 ve 3).

Hematomun aspirasyonundan sonraki görünüm.

Olgunun 1. ay sonraki tamamen iyileşmiş görünümü.

Tartışma

Yapı bakımından evcil hayvanlardan farklı göz yapısına sahip olan reptillerde [1-4], enfeksiyon, tümörler ve travma perioküler şişkinliklerin oluşumlarında rol oynamaktadır [7]. Periorbital dokularda ve göz kapaklarında gözlenen hematomlar küt travmalar nedeniyle oluşabilmektedir. Periorbital şişkinliklere müdahale edilmezse göz hareketlerinde kısıtlanma, zamanla görüşte kalıcı hasarlar veya tam görüş kaybı oluşabilir [5,6]. Bu olguda, travma sonucu geliştiği kanısına varılan şişkinliğin yapılan klinik muayene sonucu hematom olduğu belirlendi. Hematoma ilişkin şişkinliğin göz hareketlerini kısıtladığı, görüşte bir dereceye kadar bozukluğa yol açtığı saptandı. Steril şartlarda hematom içeriğinin boşaltılması sonucu kısa sürede kısıtlanan göz hareketlerinin serbestleştiği, bunun sonucu görüşün düzeldiği gözlendi.

Abou-Madi ve Kern [1], bir bukalemunda gözledikleri periorbital squamous cell carcinoma ile ilişkili kitleyi isofloranla yaptıkları genel anestezi altında eksize etmişlerdir. Bu olguda ise, hematomun bir enjektör iğnesi ile kolayca aspire edilebileceği düşünüldüğü için hayvana herhangi bir anestezi uygulanmamıştır.

Küçük boyuttaki hematom olgularında rezolitif pomatların denenebileceği, yeni oluşan hematom olgularında hematomun hemen boşaltılmasından kaçınılması gerektiği bildirilmektedir [8]. Bu olguda hematomun yaklaşık olarak 1 hafta önce görüldüğünün bildirilmesi nedeniyle içeriğin boşaltılması yoluna gidildi. Boşaltma işlemi sonrasında hematomun tekrar oluşmasını engellemek amacıyla lokal olarak % 0.1’lik adrenalin verildi. Ek bir sağaltım olarak rezolitif pomat uygulamaları yapıldı. Bu sağaltım ile iyileşmenin hızlı bir şekilde gerçekleştiği saptandı. Ayrıca bu olguda, hematomun uzaklaştırılması ile birlikte bulbus oculi üzerindeki basıncın ortadan kalktığı ve göz hareketlerinin normal olarak yapılabildiği belirlendi. Bu şekilde ileri dönemlerde olası görme kayıplarının önüne geçildiği kanısına varıldı.

Sonuç olarak, egzotik hayvan populasyonunun gittikçe arttığı günümüzde bir bukalemunda rastlanan periorbital dokulardaki hematom olgusu ve sağaltımı sonrası elde edilen olumlu sonucun meslektaşlarla paylaşılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Figures

References

1. El Hassni M, Bennis M, Rio JP, Reperant J. Localization of motoneurons innervating the extraocular muscles in the chameleon (Chamaeleo chameleon). Anat Embryol (Berl), 2000; 201(1): 63-74.
2. Mates JW. Eye movements of African chameleons: spontaneous saccade timing. Science, 1978; 199(4333): 1087-1089.
3. Ott M. Chameleons have independent eye movements but synchronise both eyes during saccadic prey tracking. Exp Brain Res, 2001; 139(2): 173-179.
4. King WM, Zhou W. New Ideas About Binocular Coordination of Eye Movements: Is There a Chameleon in the Primate Family Tree? Anat Rec, 2000; 261: 153-161.
5. Schumacher J, Pellicane CP, Heard DJ, Voges A. Periorbital abscess in a three-horned chameleon (Chamaeleo jacksonii). Vet Comp Opht 1996; 6(1): 30-33.
6. Thomas CL, Artwohl JE, Pearl RK, Gardiner CH. Swollen eyelid associated with Foleyella sp infection in a chameleon. J Am Vet Med Assoc, 1996; 209(5): 972-973.
7. Abou-Madi N, Kern TJ. Squamous cell carcinoma associated with a periorbital mass in a veiled chameleon (Chamaeleo calyptratus). Veterinary Ophthalmology, 2002; 5(3): 217-220.
8. Yücel R. Veteriner Özel Cerrahi. Pethask Yayınevi. Kocaeli. 1992.