SÜTÇÜ IRK KOYUNLARDA DAMIZLIK SEÇİMİNDE MEME PUVANTAJININ YERİ VE KULLANIMI

Sütçü koyun ırklarının seleksiyonla ıslahında kullanılan verim kayıtları ve pedigri bilgilerine ek olarak, meme ve meme başına ait özelliklerin kullanılması son yıllarda önemli bir konu haline gelmiştir. Genel olarak, bir ıslah programına, seçilen meme özelliklerinin dahil edilmesinin yararlı olabilmesi, bu özelliklerin kalıtım, tekrarlama derecelerine ve bu özellikler ile süt verimi arasındaki genetik ve fenotipik korelasyonların yüksek olmasına bağlıdır. .

Meme parametrelerinin seleksiyonda kullanılabilmesi için uygulanan metotlardan birisi de meme özelliklerinin linear (doğrusal) olarak değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme metodu hayvanların istenen karakterlerinin belirlenmesinde (süt verimi gibi) ve sütçü koyunlarda etkili ve kolay uygulanabilir bir ıslah programının yerleştirilmesi bakımından öneme sahiptir. Linear değerlendirme metodu, veri toplamayı basitleştirmekte ve sürü yönetimini değiştirmeksizin büyük populasyonlarda meme özelliklerinin ölçümüne imkan vermektedir. Bu puanlama sisteminde, meme derinliği, meme bağlantısı, meme başı yerleşimi, meme başı uzunluğu ve meme şekli gibi parametreler 1-9 puanlık bir skala kullanılarak değerlendirilmektedir. .

Türkiye’de sütçü koyun yetiştiriciliğinde meme özelliklerinin linear değerlendirilmesi yaygın olarak yapılmadığından, bu alanda büyük bir bilgi ve araştırma ihtiyacı vardır. Bu derlemede, Türkiye’de yetiştirilen koyun ırklarında meme özelliklerinin puvantaj sisteminin, süt verimi ve makineli sağıma uygunluğu üzerine etkileri ve seleksiyon uygulamalarında kullanılmasının gerekliliği tartışılmıştır.

In addition to use of yield records and pedigree information in a breeding program, use of udder and teat parameters has become an improtant issue in selection of dairy ewes in recent years. In general, usefulness of including selected udder and teat traits in a breeding program is determined by heritability, repeatabilty, and peresence of high genetic and phenotypic corelation between these parameters and milk yield.

One of the methods practiced for evaluation of udder morphology is linear evaluation of udder and teat traits. Such method has of importance to determine desired traits (i.e., milk yield), and also to establish an effective and easy-to-apply selection program in dairy ewes. Linear evaluation method has also advantage of facilitating of data collection as well as allowing to work with larger populations without modification of herd management. This method requires evaluation of udder depth, udder attachment, teat position, lenght, and overall udder shape using a 1 to 9 scale. .

Since linear evaluation has not been commonly used in breeding of dairy ewes in Turkey, there is a need for information and research in this area of study. In this review, effects of application of udder and teat grading system in Turkish ewe breds on milk yield and machine-milkability, and necessity of use of such system in selection practices are discussed.