TUNCELİ VE YÖRESİNDEKİ SIĞIRLARDA KARŞILAŞILAN AYAK HASTALIKLARININ İNSİDANSI ÜZERİNE GÖZLEMLER*

Bu çalışmada Tunceli ve yöresinde 1688 sığırda ayak hastalıkları ve tırnak deformasyonları yönünden tarama yapıldı.

Bu muayene sonuçlarına göre, ayak hastalığı görülen sığırların sayısı, oranı, ırkı, yaşı ve hastalıkların dağılımı belirlenerek sonuçlar tablolar şeklinde sunulmuştur.

Lezyonların türü tespit edildikten sonra, klasik yöntemlerle sağaltımları yapılmıştır.

Çalışmada incelenen 1688 sığırda, 86 ayakta sadece tırnak deformitesi, 26 ayakta deformitesiz ayak hastalığı görülürken, 153 ayakta da tırnak deformitesi ile birlikte ayak hastalığı saptanmıştır.

Deforme tırnak ve deforme tırnak yapısı ile birlikte hastalık tablosu şekillenen tırnak sayısı toplam 239’dur (bunların 32’si ön, 207’si arka ayakta olmak üzere 153’ü lateral, 40’ı medial, 46’sı da bilateral olarak belirlenmiştir).

Çalışmada tırnaklardaki deformasyon ve ayak hastalıklarının dağılımı şu şekilde saptanmıştır; 132 olguda (%55.23) sivri tırnak, 8 olguda (%3.35) küt tırnak, 11 olguda (%4.60) ayrık tırnak, 21 olguda (%8.79) makasvari tırnak, 24 olguda (%10.04) yayvan, geniş ve dolgun tırnak, 43 olguda (%17.99) burulmuş tırnak tespit edilmiştir.

15 olguda (%8.38) interdigital dermatitis, 18 olguda (10.06) erosio ungulae, 3 olguda (%1.68) ökçe apsesi, 11 olguda (%6.15) interdigital hyperplasia, 24 olguda (%13.41) interdigital flegmon, 23 olguda (%12.85) pododermatitis aseptica diffusa, 3 olguda (%1.68) pododermatitis circumscripta, 15 olguda (%8.38) pododermatitis septica, 13 olguda (%7.26) fissura ungulae, 4 olguda (%2.23) podoartritis prulenta, 19 olguda (%10.61) ökçe ve taban eziği, 5 olguda (%2.79) travmatik yan duvar ulkusu, 19 olguda (%10.61) beyaz çizgi hastalığı, 7 olguda (%3.91) digital dermatitis tespit edilmiştir.

Çalışmada, deforme tırnak yapılarının ayak hastalıklarının oluşmasındaki etkisi açık olarak gözlenmiştir.

Sonuç olarak 1998-1999 yılları arasında Tunceli ve yöresindeki ayak hastalıklarının yıllık insidansı %12.38 olarak saptanmıştır.

Bu çalışma doktora tezinden özetlenmiştir.

In this study, foot diseases and hoof deformations in 1688 cattles in Tunceli region were investigated.

According to these examination the number, ration, breed, age and distribution of the cattles wiht foot diseases have been presented as tables and diagrams.

Following determination of the lesion types the treatments was made by classic methods.

In study, only digital deformation in the 86 claws, only foot diseases without deformation in 26 claws and both deformation and disease in 153 foot was observed.

The numbers of deformed claws and diseases are 239 (at the front 32 and hind 207, in lateral 153, medial 40, bilateral 46).

Classification of the deformities and diseases were as follows; owergrown claw in 132 (55.23%), blunt claw in 8 (3.35%), splay claw in 11 (4.60%), scissor claw 21 (8.79%), splay claw 24 (10.04%), corkscrew claw 43 (17.99%).

Dermatitis interdigitalis in 15 (8.38%), erosio ungulae in 18 (10.06%), heel abscess in 3 (1.68%), limax in 11 (6.15%), interdigital necrobasillosis in 24 (13.41%), pododermatitis aseptica diffusa in 23 (12.85%), pododermatitis circumscripta in 3 (1.68%), pododermatitis septica in 15 (8.38%), fissura ungulae in 13 (7.26%), podoartritis ptulenta in 4 (2.23%), bruised sole and bulb in 19 (10.61%), traumatic wall ulcer in 5 (2.79%), white line disease in 19 (10.61%), dermatitis digitalis in 7 (3.91%).

As a result, this study has shown that there was an important role of the digital deformities and hoof care in the etiology of digital diseases.

In conclusion, betwen 1998-1999 the percentage of foot disease in the Tunceli region is 12.38.