İKİ FARKLI PROTEİN İLE SAMAN YERİNE ARPA-FİĞ HASILI KULLANMANIN SİNDİRİLEBİLİRLİK VE RUMİNAL FERMANTASYON ÜZERİNE ETKİLERİ*

Kuzularda iki farklı protein kaynağı (soya fasülyesi küspesi ve pamuk tohumu küspesi) ile kaba yem kaynağının (saman ve arpa-fiğ hasılı) ham besin maddelerinin sindirilme derecesi ve ruminal fermantasyon üzerine etkisi incelenmiştir. Denemede, ortalama 20 kg canlı ağırlıkta 4 aylık yaşta 28 baş Akkaraman kuzu kullanılmıştır. Araştırma 2x2 faktöriyel deneme düzeninde yürütülmüştür. Araştırma rasyonları enerji ve ham besin madde düzeyleri birbirine eşit olacak biçimde NRC standartlarına uygun olarak hazırlanmıştır. Araştırma gruplarını ise, rasyonlara giren protein ve kaba yem kaynakları belirlemiştir. Buna göre bileşiminde soya fasülyesi küspesi bulunan I.grubu, pamuk tohumu küspesi bulunan II. grubu, saman bulunan III. grubu, arpa-fiğ hasılı bulunan IV. grubu oluşturmuştur. Canlı ağırlığa bağlı olarak hayvanların ihtiyacı değiştiğinden araştırmanın 0-56. Günler arasında verilen rasyonların bileşimi (I. Dönem) 56 – 112. günler arasında verilen rasyonlar da ihtiyaca uygun olarak değiştirilmiştir (II. Dönem). Kuru madde, ham protein, ham selüloz ve azotsuz öz maddenin sindirilme derecesi rasyona soya fasülyesi küspesi ilave edilmesi ile yükselmiştir (P<0.05). Kuru madde, organik madde, ADF ve NDF'nin sindirilme derecesi özellikle araştırmanın ikinci döneminde rasyona katılan soya fasülyesi küspesi ve arpa- fiğ hasılının katılmasıyla yükselmiştir (P<0,05). Rumen sıvısının pH değerleri gruplar arasında önemli bir fark göstermemiştir. Araştırmanın birinci döneminde rumen sıvısındaki amonyak değeri rasyona soya fasülyesi küspesi ve arpa-fiğ hasılı katılınca önemli düzeyde artarken, II. Dönemde ise aynı etki sadece soya fasülyesi küspesi katkısında saptanmıştır. II. dönemde dört saat sonra alınan örnekler dışında gruplarda ruminal uçucu yağ asitleri konsantrasyonu pek farklılık göstermemiştir (P<0,05).

The aim of this study was to examine the effects of two different protein sources (soybean meal and cottonseed meal) and roughage feed sources (straw and barley-vetch yield) on digestibility of crude nutrient matter and ruminal fermentation in lambs. 28 Akkaraman lambs at the average weight of 20 kg and age of 4 months were used in the study. The experiment was conducted according to 2x2 factorial arrangement. Experimental diets were consisted of equal energy and crude nutrient matter levels as suggested by NRC standards. The study groups were determined according to the protein and roughage sources in the diets; I. group included soybean meal, II. group cottonseed meal, III. group straw and IV. group included barley vetch hay in diet composition. The composition of diets was changed between 0-56^th days as the need of animals differed according to live weight (I. Period) and between 56-112^th days as appropriate to the needs (II. period). The digestibility of dry matter, crude protein, crude fiber and nitrogen-free extract was increased by the addition of soybean meal to the diets (P<0.05). The digestibility of organic matter, ADF and NDF was increased by the addition of soybean meal and barley-vetch hay to the diets particularly at II. period of the experiment (P<0.05). The pH value of ruminal fluid did not differ significantly between the groups. The ammonia value in ruminal fluid increased significantly by the addition of soybean meal and barley- vetch hay to the diets at I. Period, whereas only the same effect was observed in soybean meal supplement at II. period. Total volatile fatty acid concentration of ruminal fluid did not differ significantly by the addition of soybean meal and barley-vetch hay to the first diets. In contrast, total volatile fatty acid concentration was determined to increase significantly except for samples taken 4 hours after feeding, at II. period (P<0.01).